MEZHEB NEDİR
İmam-ı Âzam lâkabıyla şöhret bulan Ebû Hanîfe’ye izâfe edilen fıkıh ekolünün adı. Ebû Hanife’nin asıl adı Numân, babasının adı Sâbit, dedesinin adı ise Zûta’dır. Zûta, Irak ve İran’ın müslümanların eline geçmesinden sonra müslüman olmuÅŸ ve Kûfe’ye yerleÅŸmiÅŸtir. O ve oÄŸlu Sâbit Kûfe’de Hz. Ali ile görüşmüştür
Ebû Hanîfe H. 80 yılında Kûfe’de doÄŸdu, varlıklı bir ailenin çocuÄŸu olarak orada yetiÅŸti. Irak ve Hicaz Ebû Hanife’nin yetiÅŸtiÄŸi dönemde önemli iki ilim merkezi hâlindeydi. Çünkü Hz. Ömer (ö.23/643) devrinde Fustat (eski Mısır), Kûfe ve Basra gibi büyük İslâm ÅŸehirleri kurulmuÅŸ ve bu merkezlere aralarında birçok sahâbenin de bulunduÄŸu binlerce müslüman yerleÅŸmiÅŸti. Hz. Ömer Kûfe’ye fasih Arapça konuÅŸan kabîleleri yerleÅŸtirmiÅŸ ve Abdullah b. Mes’ûd (ö. 32/652)’a onlara ilim öğretmesi için göndermiÅŸ, “kendisine ihtiyacım olduÄŸu halde Abdullah’ı size göndermeyi tercih ettim” demiÅŸtir (İbnü’l-Kayyim, İ’lâmü’l-Muvakkin, I, 16, 17, 20).
İbn Mes’ûd, Kûfe’nin kuruluÅŸundan Hz. Osman’ın halifeliÄŸinin sonlarına kadar Kûfelilere Kur’ân ve fıkıh öğretmiÅŸtir. Bu sayede orası, pekçok kurrâ, fıkıh ve hadis bilginiyle dolmuÅŸtur. Onun talebelerinin dört bin dolaylarında olduÄŸu söylenir. Ayrıca Kûfe’de Sa’d b. Ebî Vakkas (ö. 55/675), Huzeyfe İbnü’l-Yemân (ö. 36/656), Selmân-ı Fârisî (ö. 36/656), Ammâr b. Yâsir (ö.34/657), Muğîre b. Åžu’be (ö. 50/670), Ebû Mûsa-EÅŸ’ar, (ö. 44/664) gibi. seçkin sahâbiler de bulunuyordu (en-Neysâbûrî, Ma’rifetu Ulûmi’l-Hadîs, nÅŸr. es-Seyyid Muazzam, Kahire 1937, s. 191, 192). Bunlar İbn Mes’ûd’a yardımcı oluyorlardı. Hz. Ali Kûfe’ye geldiÄŸinde buradaki fakihlerin çokluÄŸuna sevinmiÅŸ,
“Allah, İbn Mes’ûd’a rahmet etsin, bu ÅŸehri ilimle doldurmuÅŸ; İbn Mes’ûd’un öğrencileri bu ÅŸehrin kandilleridir” demiÅŸtir (el-Kevserî, Fıkhu Ehli’l-Irak ve Hadisühum, Nasbü’r-Râye mukaddimesi, I, 29, 30).
Mısır’a yerleÅŸen sahâbilerin üç yüz dolaylarında olmasına karşılık el-İclî, yalnız Kûfe’ye yerleÅŸen sahâbilerin bin beÅŸ yüz dolaylarında olduÄŸunu, bunlardan yetmiÅŸ kadarının Bedir savaşına katıldıklarını söyler. Yazinin Devamini Oku »








